የቀልድ መጀመሪያ፡

የቲክቶክ ኮሜዲያኖች እና የቫይራል ሜም ቻናሎች የሀበሻን የሶሻል ሚዲያ ገጽ ከመቆጣጠራቸው ከረጅም ጊዜ በፊት፣ ኢትዮጵያ አለቃ ገብረኃናን (Aleka Gebrehana) ነበራት።

በ1814 ዓ.ም የተወለዱት ይህ የ19ኛው ክፍለ ዘመን የቤተክርስቲያን ሊቅ፣ ባለቅኔ እና የቤተ-መንግስት አጫዋች በሰፊው የኢትዮጵያ ቀልድ እና ስላቅ አያት (Grandfather) ተብለው ይታወቃሉ። የእሳቸው ቀልዶች በሰዎች ዘንድ ለመሰራጨት የኢንተርኔት ግንኙነት አላስፈለጋቸውም፤ ይልቁንም የእሳቸው ስለታም ምላስ፣ የማይሸነፍ ስላቅ እና የቋንቋ መራቀቅ ከሁለት መቶ ዓመታት በላይ በኢትዮጵያ የቃል ታሪክ ውስጥ ደምቆ እንዲኖር አድርጎታል።

የአሁኑን የዘመናዊ ሀበሻ ሜምስ የሚወዱ ከሆነ፣ ለዚህ የቀልድ ባህል መሰረት የጣሉትን ይህንን ታላቅ ሰው ታሪክ ማወቅ አለብዎት።

🎓 ስልጣንን በሹል ምላሳቸው የሞገቱት ሊቅ

አለቃ ገብረኃና ተራ የጎዳና ላይ ተዋናይ አልነበሩም፤ ይልቁንም በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ውስጥ በጣም የተከበሩና ትልቅ እውቀት የነበራቸው ሊቅ ነበሩ። በቅኔ ጥበብ እጅግ በጣም የተራቀቁ ከመሆናቸው የተነሳ በአፄ ምኒልክ II ቤተ-መንግስት ውስጥ ያገለግሉ ነበር።

ነገር ግን ስማቸው በየቤቱ እንዲታወቅ ያደረገው ማንኛውንም አጋጣሚ ወደ አስቂኝ ቀልድ የመቀየር ልዩ ብቃታቸው ነበር። አለቃ ገብረኃና ቀልድን እንደ መከላከያ መሳሪያ በመጠቀም ስልጣናቸውን ያለአግባብ የሚጠቀሙ መኳንንትን ይሞግቱበት፣ አድርባይ ካህናትን ያሾፉበት እና አልፎ ተርፎም ከራሳቸው ከንጉሰ ነገስቱ ጋር በብልሃት የተሞላ የቃላት ጨዋታ ያደርጉ ነበር።

🏆 የ“ሰምና ወርቅ” ዋና መሀንዲስ

የአለቃ ገብረኃና ትልቁ ልዕለ-ኃያልነት (Superpower) የኢትዮጵያን ባህላዊ ድብቅ መልዕክት ማስተላለፊያ መንገድ የሆነውን ሰምና ወርቅን ያለ ምንም እንከን የመጠቀም ችሎታቸው ነበር።

አንድን ባለስልጣን ወይም መኳንንት አይን አይኑን እያዩ በውጫዊ መልኩ ፍጹም ምስጋና የሚመስል አረፍተ ነገር (እሱም ሰም ይባላል) መናገር ይችላሉ። ነገር ግን በዛ ውስብስብ የአማርኛ ሰዋሰው ውስጥ ተደብቆ የሚገኘው መልዕክት (እሱም ወርቅ ይባላል) በጣም የሚያምም ስላቅ ወይም ትችት ነበር። ግለሰቡ መታለሉን እና መረገጡን ተረድቶ እስኪነቃ ድረስ፣ አለቃ ገብረኃና መንገዳቸውን ቀጥለው ሄደው ነበር።

🎭 በህይወት ያለ ባህላዊ ሜም (A Living Cultural Meme)

ዛሬ አለቃ ገብረኃና ከታሪክ ተሻግረው የአንድ ትልቅ ባህሪ መገለጫ ተምሳሌት ሆነዋል። በኢትዮጵያ ባህል ውስጥ አንድ ቀልድ በጣም ብልህነት የተሞላበት፣ ትንሽ ተንኮል እና ጥልቅ ምናብ ያለበት ከሆነ፣ ሰዎች ወዲያውኑ "ይህማ የአለቃ ገብረኃና ታሪክ መሆን አለበት" ይላሉ።

በመቶዎች የሚጠሩ ልብ-ወለድ እና እውነተኛ ታሪካዊ ክስተቶች ለእሳቸው የተሰጡ በመሆናቸው፣ የእሳቸው መንፈስ በዘመናዊው የኢንተርኔት ባህል ውስጥም በህይወት እንዲኖር አድርጎታል። በቴሌግራም ላይ የሚለጠፉ እያንዳንዱ የፅሁፍ ስላቆች እና በቲክቶክ ላይ የሚሰሩ አስቂኝ የባህሪ ማስመሰያዎች ሁሉ የእሳቸውን የፈጠራ ቀልድ ዲኤንኤ (DNA) ይዘዋል።

እሳቸው በኢትዮጵያ ውስጥ ቀልድ ሰዎችን ማሳቂያ ብቻ ሳይሆን፣ የማሰብ ችሎታ መግለጫ፣ ስለታም ብልሃት እና የንግግር ኃይል መሆኑን አስመስክረው አልፈዋል።

የበለጠ አስቂኝ የኢንተርኔት ባህሎችን መመርመር ይፈልጋሉ? ሌሎች ጥልቅ ትንታኔዎችን በ Memezon.net (https://memezon.net) ይከታተሉ!

የተለያዩ የኢትዮጵያ ይዘቶችን በቀጥታ ለማሰስ የ Memezon የኢትዮጵያ ሜምስ መፈለጊያ ገጽ ላይ በመግባት ማየት ይችላሉ። እንዲሁም የተሰበሰቡትን የእሳቸውን ጥልቅ ስላቆች ለማንበብ "የአለቃ ገብረኃና መጽሐፍ" (Aleka Gebrehana Books Online) ብለው በድረ-ገጻችን ላይ በመፈለግ ዲጂታል መጽሐፍትን ማግኘት ይቻላል!

ጠቃሚ ሊንኮች (Quick Links):

• 🇪🇹 የኢትዮጵያ ሜምስ ማህደሮች እና አዳዲስ ምስሎች መፈለጊያ